Kaftontwerp : Frederik Hulstaert

Een cultuurpolitiek en een theaterfestival

Klaas Tindemans

Dit voorjaar publiceerde het Onderzoekscentrum ‘Arts in Society’ (Rijksuniversiteit Groningen), geleid door Pascal Gielen, een indrukwekkend rapport over de betekenis en de impact van een cultuurbeleid. De verzamelde steunpunten in Vlaanderen, die de brede culturele sector ondersteunen met raad en daad, hadden deze studie besteld. Het rapport heet De waarde van cultuur en die titel is meteen een programma, minstens een standpunt. Pascal Gielen en de zijnen vertrekken vanuit een sociologisch cultuurbegrip. Hoe zorgt cultuur dat mensen deel gaan uitmaken van een samenleving? Hoe ontwikkelen mensen in die samenleving een zelfbeeld, vanuit de cultuur? De meeste onderzoeken over cultuurbeleid vertrekken vanuit premissen die de intrinsieke waarde van cultuur – namelijk: betekenis ‘produceren’ in de samenleving – terzijde schuiven. Het gaat dan over de inbedding van cultuur in de economie, over het publieksbereik, over de rol van grote en kleine instellingen die cultuurproducten maken en verdelen. Het is opmerkelijk hoe weinig cultuuronderzoek aandacht besteedt aan cultuur. Toch negeren de Groningse onderzoekers dit ‘utilitaire’ aspect van cultuur niet, ze wijden er zelfs de helft van hun rapport aan. Ze houden de omvangrijke literatuur over onder andere cognitieve, economische en sociale effecten van cultuurbeleving tegen het licht, ze bekijken of cultuur iets bijdraagt aan gezondheid en ervaringsrijkdom. Hun conclusies zijn ontnuchterend: als er al effecten vast te stellen zijn, dan zijn die niet meetbaar, voornamelijk omdat de meeste pogingen tot metingen elkaar tegenspreken. Dat geldt vooral voor de mogelijke economische effecten, waar, in tijden waarin ‘ondernemerschap’ de belangrijkste ethische waarde lijkt te zijn, ook de meeste interesse van beleidsmakers naartoe gaat. In ieder geval is het zinloos om te proberen een ‘evidence based’ cultuurbeleid te ontwikkelen, gewoon omdat die ‘evidence’ zelden of nooit iets bewijst.

...lees verder...