Januari 2007

40 Macht, zelfpresentatie en de media. Justus Lipsius en het beeld van de vorst
Erik De Bom

Reeds in de Renaissance was men zeer bekommerd over de manier waarop iemand zich in het openbaar gedroeg. Het hoeft dan ook niet te verbazen dat er heel wat richtlijnen werden geschreven voor vorsten in verband met hun zelfpresentatie. In dit artikel bekijken we één specifieke vorstenspiegel, de Politieke aanmaningen en voorbeelden van de humanist Justus Lipsius (1547-1606). Al kan de concrete invulling van dat ‘vorstenbeeld’ voor ons wat achterhaald zijn, de strategie die achter het werk schuilgaat blijkt zeer modern en actueel te zijn.


Februari 2007

114 Arendtsogen. Over de verbeelding van geweld
Christophe Van Eecke

Zowel in de media als in de kunst is er een tendens om geweld steeds directer in beeld te brengen. Maar hoe kun je geweld verbeelden zonder het uit te buiten? Vanuit Hannah Arendts boek The Origins of Totalitarianism wil dit essay aantonen dat de verbeelding van geweld pas werkelijk lukt wanneer ze uitdrukt hoe geweld mensen traumatiseert. Niet de directe uitbeelding van geweld, maar de symbolische vertolking van het trauma maakt geweld in de kunst zinvol. Dit wordt onder andere toegelicht aan de hand van de film Irréversible en het werk van Hermann Nitsch.


Maart 2007

241 De Hezbollah tussen Iran en Libanon: een ambigue relatie
Johan de Wit

De Hezbollah komt op voor een lang verwaarloosde bevolkingsgroep in Libanon, de (moslim)sjiieten. De partij wordt krachtig ondersteund door Iran, dat de Hezbollah allereerst heeft ingeschakeld voor zijn eigen doeleinden: het bestrijden en zelfs doen verdwijnen van Israël. Over de Hezbollah wordt aanzienlijke macht uitgeoefend door de ayatollah of Opperste Gids van Iran, een theocratisch alleenheerser. Het patriottische karakter van de Hezbollah als volbloed Libanese organisatie is daarom zeer aanvechtbaar.


April 2007

300 Het religieuze sentiment van de Mattheuspassie. Enkele gedachten bij de New Generation Remix
Johan Roeland

Is de jaarlijkse uitvoering van de Mattheuspassie een religieus verschijnsel? Deze bijdrage belicht een geremixte versie, uitgevoerd in een poptempel. De auteur begrijpt eruit dat elk antwoord altijd ook een bepaald begrip van religie impliceert, en een zekere ervaring met religie. Sommigen duiden de geremixte Mattheuspassie inderdaad als religieus. Maar dan gaat het wel om een specifiek type religiositeit, dat wellicht het beste aangeduid kan worden als religieus sentiment.


Mei 2007

423 Gueules cassées. Kleine fenomenologie van de frontsoldaat
Christophe Van Eecke

We zijn vertrouwd met snapshots van soldaten in de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog. Minder bekend zijn de foto’s van zogeheten gueules cassées: soldaten met bijna onherkenbaar verminkte gezichten. Door die gueules cassées naast andere beelden van soldaten te plaatsen, probeert dit essay een fenomenologie van de frontsoldaat bloot te leggen. Die fenomenologie is op haar beurt een opstap voor een inzicht in de dynamiek van de modefotografie.


Juni 2007

540 Weg uit de file? Twintig jaar duurzaam mobiliteitsbeleid in Vlaanderen
Karl Vermaercke


Juli-Augustus 2007

624 'De vondst van de eeuw'. De dagboeken van Adolf Hitler
Herman Simissen

Op een drukbezochte persconferentie in Hamburg op 25 april 1983, berichtte Peter Koch, hoofdredacteur van het weekblad Stern, dat een verslaggever van dit blad de dagboeken van Adolf Hitler had ontdekt. Maar op 6 mei maakte de Duitse minister van Binnenlandse Zaken, Friedrich Zimmermann, bekend dat onomstotelijk was komen vast te staan dat de door Stern gepubliceerde dagboeken van Hitler vervalsingen waren. In de tussenliggende weken werd druk gedebatteerd over de vraag of deze dagboeken authentiek waren of niet.


September 2007

675 De onmisbare balling
Thomas von der Dunk

Hoeveel hebben we te danken aan de balling? Hoeveel draagt de elders vervolgde, de uitgewekene bij aan de samenleving waarin hij terechtkomt? Door de eeuwen heen is gebleken dat emigranten een belangrijke rol speelden bij het stimuleren van vrijheid en verdraagzaamheid. Autocratische regimes die zich afsluiten van de wereld, raken op termijn immers hopeloos achterop bij meer open samenlevingen die ballingen gastvrij onthalen.


Oktober 2007

781 De revolutie als hartstocht. Veertig jaar na de dood van Che Guevara
Peter Daerden

Op 9 oktober is het veertig jaar geleden dat Ernesto ‘Che’ Guevara vermoord werd. De Argentijnse revolutionair, een van de iconen van de twintigste eeuw, blijft ook op de drempel van een halve eeuw Cubaanse revolutie en bijna twintig jaar na de val van de Muur extreme reacties uitlokken. Voor de een was hij een monster, voor de ander een heilige. Weinigen hebben echter een goed beeld van waar hij voor stond en wat hij gedaan heeft.


November 2007

922 De bloedsomloop van de democratie
Ewoud Kieft

Het recente terreinverlies van de ‘paarse’ politieke partijen in Vlaanderen en Nederland lijkt te wijzen op een identiteitscrisis van het neoliberalisme en een herwaardering van ideologie en gemeenschapspolitiek. Aan de hand van politieke pamfletten van CD&V’er Wouter Beke en Open VLD-voorman Guy Verhofstadt wordt getracht de wortels van deze verschuivingen te vinden. Noties als ‘vrijheid’ en ‘tolerantie’ gelden nu als onomstreden kernwaarden van de democratie, maar in hoeverre staan ze een open debat eigenlijk in de weg?


December 2007

973 'Als in een duistere spiegel...' Bij het overlijden van Ingmar Bergman
Jacques De Visscher

Ingmar Bergman overleed op 30 juli 2007. Hij liet als auteur, film- en theaterkunstenaar een gigantisch oeuvre na. Vooral als cineast heeft hij geschiedenis geschreven, omdat zijn films van een boodschap getuigen. Zijn mens- en wereldbeeld is niet opbeurend, maar evenmin somber. Hij wil tonen dat de liefde van man en vrouw de grondslag is van alle wijsheid. Dat is niet altijd duidelijk te maken, vandaar dat dubbelzinnigheid in zijn werk niet ontbreekt. We zijn immers niet volmaakt en zien de werkelijkheid ‘door een spiegel in raadselen’.

© S T R E V E N