Januari 2008

21 Wortelen in je eigen voetstappen'. Inleiding tot de poëzie van Adonis
Eric Bolle

De Arabische dichter Adonis (°1930) roept het Westen op zich te bezinnen op de eigen filosofische en poëtische traditie, en daarop de politiek te funderen. Hij wil voor de Arabische wereld hetzelfde doen als wat Nietzsche voor de Europese wereld heeft gedaan: de dood van God uitleggen en laten zien wat de bron is van de menselijke creativiteit.


Februari 2008

111 Waar is Johanna van Beek? Over het herinneren en vergeten van calamiteiten in het rivierengebied
Toon Bosch

Mondiaal wordt Nederland beschouwd als eeuwig strijdend tegen het water. Maar in het collectieve geheugen van de natie zelf is dit besef minder diep verankerd. Johanna van Beek uit het Gelderse dorp Beneden-Leeuwen bijvoorbeeld was na de watersnoodramp van 1861 een bekendheid. Het destijds achtjarige meisje werd na zes dagen op wonderbaarlijke wijze uit de golven gered. Dit zich snel verspreidende verhaal verdween echter spoedig uit de herinneringscultuur, die zich dus ook kenmerkt door een dynamiek van vergeten.


Maart 2008

204 Het gesplitste luisteren. Vrijheid en affirmatie in de muziek van Tom Johnson
Samuel Vriezen

De composities van de Amerikaanse componist Tom Johnson (°1939) zijn streng gestructureerd en zelfs voorspelbaar. Daarin breekt deze muziek met meer gebruikelijke opvattingen over artistieke vorm, die de vrijheid van de kunst zoeken in de mogelijkheid om structuren te doorbreken. Toch blijkt Johnsons speelse muziek niet te lijden te hebben onder haar rigiditeit. De radicale keuzes van de componist stellen een geheel ander type artistieke vrijheid voor, die de luisteraar brengt tot een reflectie op de ethiek van zijn eigen luisteren.


April 2008

304 De vreemde geschiedenis van Dr Jekyll en Mr Hunter
Robert Pijnenborg

Speurend naar de context van Robert Louis Stevensons The Strange Case of Dr Jekyll
and Mr Hyde
uit 1886, belanden we bij het huis van de achttiende-eeuwse anatoom en chirurg John Hunter.Verrassende parallellen duiken op tussen de personages uit de novelle en de botsende karakters van de gebroeders Hunter. Stevensons vertrouwdheid met de wetenschappelijke literatuur van zijn tijd komt daarbij op diverse plaatsen tot uiting in zijn literair werk.


Mei 2008

432 Tussen uniciteit en banaliteit. De Holocaust als historiografisch en sociologisch probleem
Kaspar Beelen

De moord op zes miljoen Joden, algemeen bekend als de Holocaust, laat zich moeilijk in de geschiedenis inpassen. Lang is aan deze gebeurtenis een unieke status toegekend. De genocide op Joden zou losstaan van alle andere gevallen van volkerenmoord. Inmiddels menen tegenstanders van deze visie dat de Holocaust niet fundamenteel verschilt van andere genociden. Achter de zogenaamde uniciteit ontwaren zij een misplaatste vorm van etnocentrische geschiedschrijving.


Juni 2008

490 'The lady vanishes'. Menselijke eicellen als handelswaar in stamcelonderzoek
Donna Dickenson

Lang werd bij stamcelonderzoek enkel nagedacht over het statuut van het embryo. Maar een schandaal onthulde het probleem van kopen en verkopen van menselijke eicellen. Werkt de nood daaraan (of, economisch, de ‘schaarste’) de vermarkting van eiceldonatie in de hand? Doemt een nieuw soort exploitatie op van het menselijke, meer in het bijzonder vrouwelijke lichaam? Donna Dickenson weegt ethische en wetenschappelijke argumenten voor en tegen het gebruik van eicellen. Ook bespreekt ze wetgevende alternatieven die eiceldonatie of eicelverkoop voor onderzoeksdoeleinden reguleren.


Juli-Augustus 2008

622 De langdurige generatie. Over de pensioenen van babyboomers
Sander Boelens

De werking van de pensioenstelsels is internationaal zodanig dat jongere generaties overbelast worden. Ook in Nederland, met wat alom als het beste pensioenstelsel ter wereld wordt beschouwd. Een generatiecrisis dreigt. De sociale daling van de jongere generaties, een ontbrekend financieel perspectief, wordt niet gezien, doordat het denken van de machthebbende babyboomers niet mee is geëvolueerd met de veranderende samenleving: 1968 blijft de norm.


September 2008

677 Het Hiaat
John S. King

In dit artikel levert de auteur kritiek op het algemeen aanvaarde beeld van de jaren zestig en zeventig als een tijd van idealisme, dat een onderdeel zou zijn van de continue beweging van vooruitgang in het Westen. Hij suggereert dat de periode in feite haaks stond op die beweging. Verder gaat de auteur op zoek naar de drijfveren van de studentenrellen van 1968, die hij niet zozeer ziet als een strijd voor vrijheid maar voor een efficiëntere technologie – met name digitalisme.


Oktober 2008

773 Van Studiën naar Streven
Frans Kurris


November 2008

888 'De vrouwelijke stem ontbreekt'. Vera Brittain over de Grote Oorlog
Wouter van Raamsdonk

Vera Brittain (1893-1970) werkte tijdens de Eerste Wereldoorlog als verpleeghulp. Voor 'the filthiest task in the dirtiest war' was zij niet alleen gemotiveerd door haar overtuigd patriottisme maar ook door persoonlijke omstandigheden. Pas achteraf realiseerde Brittain zich hoe kritiekloos haar generatie zich had laten meeslepen in de oorlog. Als journalist, spreker voor de League of Nations Union, de invloedrijkste anti-oorlogsorganisatie in Groot-Brittannië tijdens het Interbellum, en als actief feministe heeft zij een vooraanstaande publieke rol gespeeld.


December 2008

963 Gevoeligheid voor de waarheid? Bij de virtuele pauselijke rede aan de Sapienza in Rome
Hermann Häring

In januari was de paus uitgenodigd door de Universiteit Rome 1 voor een lezing, maar na protest van enige professoren liet hij verstek gaan. Zijn toespraak werd op het internet gepubliceerd. Was het academische verzet gerechtvaardigd? Deze bijdrage toont via een denkbeeldig gesprek tussen drie toehoorders hoe complex het antwoord, mede vanwege de voorgeschiedenis van de betreffende universiteit. Ook lijkt het dat de paus in de rede niet als gesprekspartner optreedt, maar als iemand die het steeds iets beter weet dan zelfs zijn meest welwillende publiek.


© S T R E V E N