Spinoza, revolutionaire of behoudsgezinde politieke filosoof?

Tinneke Beeckman

Spinoza, revolutionaire of behoudsgezinde politieke filosoof?

Spinoza’s politieke denken lijkt erg vooruitstrevend: reeds in de zeventiende eeuw verdedigt hij de democratie. Toch bevat zijn denken meer behoudsgezinde reflexen. Spinoza is bijvoorbeeld geen voorstander van volksopstanden om politieke verandering tot stand te brengen. Hoe verhouden vrijheid, veiligheid en gehoorzaamheid zich tot elkaar? Hoe combineert hij gehoorzaamheid aan de wet met een verlangen naar vrijheid? En welke rol spelen passies zoals verontwaardiging en angst in de politiek? Spinoza past zijn spreuk ‘caute’ ook toe op het politieke handelen en verkiest voorzichtige redelijkheid boven heroïsche verzetsdaden.

verschenen: April 2013, blz. 302

jaargang: 80/04

Het geheim van de schrijver
Nietsontziende kritiek op alles wat bestaat
Op weg naar een ‘aantrekkelijke’ politiek
Ideeëngeschiedenis van de banvloek tegen Baruch Spinoza
Artificiële Intelligentie en de verleiding van Thanatos
Sloterdijk en zijn verwilderde verticaliteit
Een gemeenschap van eenzame wandelaars (II)
Een gemeenschap van eenzame wandelaars (I)
De banaliteit van het moreel kompas
De windstilte van de ziel
Hannah Arendt over denken als verzet in duistere...
Camus over mateloosheid als crisis van het mens-zijn
Beschermen zonder af-schermen
Albert Camus over revolte en gematigde burgerlijke ongehoorzaamheid
Crisis Zonder Oordeel
Besluit: Van ik naar wij
Vrijheid tegen wil en dank
Een einde aan de eindtijd
Een pleidooi voor historisch begrijpen
Zelfzorg en opofferingsmoraal
Verdien je vanuit moreel oogpunt wat je financieel...
Waarom net deze tijd Habermas nodig had
Religie en de moderne tijd
Waar komt moraliteit vandaan? Een dialoog in mij
De vele levens van Ludo Abicht
Onvrije wil
Bladwijzers in Boek Europa
De maakbare mens
De les van Gyges
Het gebrul van de onheuglijke waterval (II)