Streven Tijdschrift

Elizabeth Allard was in 1958 de tweede vrouwelijke hoogleraar die werd aangesteld op de destijds nog Katholieke Universiteit Nijmegen – sinds 2004 Radboud Universiteit. Daarnaast was ze de eerste vrouwelijke hoogleraar culturele antropologie aan de Universiteit van Indonesië, van 1956 tot haar benoeming in Nijmegen. Toch is er weinig over haar bekend. Tijdens het eeuwfeest van de Radboud Universiteit in 2023 werd voor het eerst een portret van haar opgenomen in de galerij in de Senaatszaal van de Aula van de universiteit. Tegelijkertijd kwam ook haar werk naar voren tijdens het 75-jarige jubileum van de afdeling Culturele Antropologie en Ontwikkelingsstudies,...

Jorge Luis Borges: blind en briljant Jorge Luis Borges (1899-1986) bracht het grootste deel van zijn leven door in Buenos Aires, als dichter, schrijver, hoogleraar en directeur van de Nationale Bibliotheek. Nadat hij door een progressieve oogziekte volledig blind was geworden, moest Borges zijn verzen aan medewerkers dicteren. Het Spinoza-sonnet uit 1963 is een mooi voorbeeld. Het werd door de moeder van Borges eigenhandig neergeschreven op briefpapier van de Nationale Bibliotheek. Borges was een markante persoonlijkheid. Steeds gekleed in een strak pak, zoals een English gentleman. Hij woonde samen met zijn moeder die 99 jaar oud zou worden. De Amerikaanse...

Nationalisme, internationalisme of beide?   Het is zelfs voor toevallige waarnemers van het Russische politieke toneel duidelijk dat Rusland sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie een ernstig probleem had met de ideologische zelfdefinitie. Dit is niet verrassend. Het land heeft binnen een eeuw opmerkelijke politieke veranderingen doorgemaakt; veranderingen die telkens om ideologische herformuleringen vroegen. In een tijdsbestek van honderd jaar werd een eeuwenoude monarchie omvergeworpen die haar ideologische inspiratie ontleende aan het Oost-Romeinse Rijk; werd de embryo van een nieuwe universele klasseloze staat geschapen waarbij alle samenlevingen die het communisme aanvaardden zich in theorie konden aansluiten; en dit kosmopolitisch project...

Benjamin Breek en de Nederlandse neokantianen   Over de internationale receptie van de filosofie van Heinrich Barth (1890-1965) is tot op heden weinig bekend. Op het eerste gezicht leek zijn werk nauwelijks weerklank te vinden buiten het Duitse taalgebied. Sinds de Nederlandse filosoof Coban Menkveld een opmerkelijke, oorspronkelijk Nederlandstalige dissertatie uit 1953, Critische existentiephilosophie en christelijk geloof, over Heinrich Barth toegankelijk heeft gemaakt voor een Duitstalig publiek, verdient dat beeld echter bijstelling. De auteur van deze dissertatie, Benjamin Breek (1913-1977), probeerde het denken van Barth te beschrijven vanuit het Nederlandse filosofische leven – dat destijds, zeker binnen protestantse kringen, sterk...

Mogen we aannemen dat elk tijdperk tot dusver van zichzelf zal hebben gevonden dat het op één of andere manier uitzonderlijk was te noemen? Tijdgenoten zullen altijd wel bijzondere gebeurtenissen hebben meegemaakt die hen het gevoel gaven deel uit te maken van een unieke periode in de geschiedenis.  De toekomst kon er, al naargelang de omstandigheden, plots een pak zonniger of akeliger uitzien. Nieuwe walhallaperspectieven of eindtijdtheorieën konden ontkiemen uit de ervaringen van alledag. Zo luisterde ik als jonge knaap geboeid naar het verhaal van m’n vader waarin hij zich als 9-jarige in Wonderland waande bij het zien van het...

De verhouding tussen godsdienst en politiek was en blijft een giftige en gevaarlijke. In de Verenigde Staten is Kevin Roberts met zijn Heritage Foundation tegenwoordig een sleutelspeler in deze verhouding. Kevin D. Roberts (*1974) is de voorzitter van de Heritage Foundation, een activistische conservatieve denktank, gevestigd in Washington DC. Voordat hij zijn huidige rol op zich nam, was Roberts voorzitter van een andere conservatieve denktank, de Texas Public Policy Foundation, een invloedrijke denktank die zich verzet tegen pogingen klimaatverandering tegen te gaan, en miljoenen dollars ontvangt van belanghebbenden in de fossiele industrie, Roberts is de ontwerper van Project 2025, in...