Streven Tijdschrift

Een bespreking van de Mémoires van Raymond Aron   Raymond Aron, geboren in 1905 en overleden in 1983, behoorde tot de leidende intellectuelen, liberale denkers en sociologen, in Frankrijk en wereldwijd, van de tweede helft van de twintigste eeuw. Zijn werkte raakte aan vrijwel alle sociale wetenschappen en humaniora. Opgeleid als filosoof, gericht op de Duitse filosofie, schreef hij over Kant, Hegel en Heidegger; toen hij in de jaren 1940 veel meer belangstelling kreeg voor internationale politiek, schreef hij baanbrekende bijdragen op dat terrein, waarvan het hoogtepunt waarschijnlijk het enorme Paix et guerre entre les nations (1962) was, in 1966...

Over drie gedichten van Friedrich Hölderlin, Emily Dickinson en Georg Trakl   Friedrich Hölderlin (1770-1843), Emily Dickinson (1830-1886) en Georg Trakl (1887-1914), binnen en buiten hun taalgebied na hun leven hogelijk gewaardeerde dichters, verschilden sterk van persoonlijk en poëtisch profiel. Zij hadden wel een raakpunt in de gedichten Brod und Wein (1800), I had been hungry, all the Years (1862) en Ein Winterabend (1913). In alle drie staat het thema van brood en wijn centraal. Eerst worden de korte gedichten van Dickinson en Trakl met elkaar vergeleken en daarna cultuurhistorisch geplaatst in het weidse perspectief van de grootse elegie van...

Welke rol spelen straatnamen in ons leven? Wellicht een kleine, als ik mag afgaan op mijn eigen ervaring. In mijn jonge jaren woonde ik in Antwerpen onder meer in de Juul Grietensstraat en recent vijftien jaar in de Van Luppenstraat. Nooit had ik de nieuwsgierigheid na te gaan wie die personen waren en waarom het stadsbestuur het ooit nodig had gevonden hen te eren. Tenslotte kiezen we onze verblijfplaats niet in functie van een straatnaam, maar wel van de woning waar we hopen ons thuis te voelen. Een straatnaam is eerst een plaatsaanduiding en daarbij vervaagt de betekenis of de...

Elizabeth Allard was in 1958 de tweede vrouwelijke hoogleraar die werd aangesteld op de destijds nog Katholieke Universiteit Nijmegen – sinds 2004 Radboud Universiteit. Daarnaast was ze de eerste vrouwelijke hoogleraar culturele antropologie aan de Universiteit van Indonesië, van 1956 tot haar benoeming in Nijmegen. Toch is er weinig over haar bekend. Tijdens het eeuwfeest van de Radboud Universiteit in 2023 werd voor het eerst een portret van haar opgenomen in de galerij in de Senaatszaal van de Aula van de universiteit. Tegelijkertijd kwam ook haar werk naar voren tijdens het 75-jarige jubileum van de afdeling Culturele Antropologie en Ontwikkelingsstudies,...

Jorge Luis Borges: blind en briljant Jorge Luis Borges (1899-1986) bracht het grootste deel van zijn leven door in Buenos Aires, als dichter, schrijver, hoogleraar en directeur van de Nationale Bibliotheek. Nadat hij door een progressieve oogziekte volledig blind was geworden, moest Borges zijn verzen aan medewerkers dicteren. Het Spinoza-sonnet uit 1963 is een mooi voorbeeld. Het werd door de moeder van Borges eigenhandig neergeschreven op briefpapier van de Nationale Bibliotheek. Borges was een markante persoonlijkheid. Steeds gekleed in een strak pak, zoals een English gentleman. Hij woonde samen met zijn moeder die 99 jaar oud zou worden. De Amerikaanse...

Nationalisme, internationalisme of beide?   Het is zelfs voor toevallige waarnemers van het Russische politieke toneel duidelijk dat Rusland sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie een ernstig probleem had met de ideologische zelfdefinitie. Dit is niet verrassend. Het land heeft binnen een eeuw opmerkelijke politieke veranderingen doorgemaakt; veranderingen die telkens om ideologische herformuleringen vroegen. In een tijdsbestek van honderd jaar werd een eeuwenoude monarchie omvergeworpen die haar ideologische inspiratie ontleende aan het Oost-Romeinse Rijk; werd de embryo van een nieuwe universele klasseloze staat geschapen waarbij alle samenlevingen die het communisme aanvaardden zich in theorie konden aansluiten; en dit kosmopolitisch project...