Streven Tijdschrift
Filosofie
Politiek & Economie
Kunst
Archief
In 1995 publiceerde de Engelse schrijver (en literatuurwetenschapper) David Lodge (1935-2025) zijn roman Therapy. Zoals veel van zijn werk is ook dit boek een komische maar milde satire, in dit geval over een succesvolle scenarioschrijver, Laurence Passmore, bijgenaamd ‘Tubby’, die in een midlifecrisis is beland. Tubby is niet ziek, maar voelt zich desondanks verre van goed; hij heeft last van zijn knie, hoewel er volgens zijn arts geen aanwijsbare medische reden voor zijn klachten is. Zijn huwelijk is verstard, en loopt uiteindelijk uit op een scheiding. Hij ervaart een grote leegte in zijn bestaan; wel ontwikkelt hij geleidelijk een obsessieve...
Rechters moeten vaak vonnissen vellen over zaken waarvan ze – zoals u en ik – weinig of niets afweten. Bijvoorbeeld patentrechten, farmaceutische splijtzwammen of de verantwoordelijkheden voor artificiële intelligentie. Om dit enigszins te verhelpen heeft het Committee on Science for Judges sinds 1994 voorzien in een handleiding waarin telkens twee vooraanstaande wetenschappers onafhankelijk van elkaar het eigen specialisme klaar en duidelijk uiteenzetten. Hun bijdragen worden nagelezen door verscheidene andere specialisten. Hun (anonieme) opmerkingen en suggesties worden door de auteurs ter harte genomen. Dan volgt nog een controle door een toezichthouder en, als alles goed gaat, de goedkeuring van het comité....
Nu we dichterbij de tussentijdse Amerikaanse verkiezingen van 2026 komen, op 3 november aanstaande, geef ik een korte overdenking over burgerdeugden en de gevaren van autoritaire leiders. Burgerdeugden verwijzen naar de ethische standaard voor publiek gedrag. Het voorbestaan van de democratie is ervan afhankelijk, omdat zij leidend zijn in het dagelijks leven: bij hoe we anderen behandelen, wat we denken over en doen in de wereld om ons heen: over de natuur, zaken, cultuur, godsdienst, het gezinsleven, enzovoorts. Serieuze overdenking en betrokkenheid zijn wezenlijk. We zien. We oordelen. Dan handelen we. Zonder gezonde burgerdeugden stort de democratie in en vervalt...
De klassieke priesteropleidingen die in de jaren ‘50 en in de vroege jaren ‘60 in de katholieke kerk een bloeiend bestaan leidden, worden wel eens getypeerd als ‘een sluiproute naar het wetenschappelijk onderwijs en andere carrières’.[1] Zelf heb ik naar aanleiding van mijn onderzoek naar academici uit het arbeidersmilieu het seminarie getypeerd als een ‘koninklijke weg’ van sociale stijging.[2] Intelligente jongens uit de lagere inkomensklassen die door kloosterordes werden geworven voor het priesterschap konden op die manier vanaf hun twaalfde levensjaar een gymnasiumstudie doen (in Vlaanderen: Oude Humaniora Latijn Grieks). Zo konden zij later naar de universiteit. Sommigen deden dat...
In een nieuwe reeks essays voor Bloomsbury, waarvan momenteel al drie afleveringen zijn gepubliceerd (en de volgende al persklaar ligt), doet Slavoj Žižek, de reus van Ljubljana, nogmaals een poging te beantwoorden aan die oude, welbekende uitdaging van Marx aan alle vrijdenkers, namelijk om ‘nietsontziende kritiek op alles wat bestaat’ te leveren. Wat begon in Against Progress als een grondige herbezinning op de betekenis van het woord ‘vooruitgang’ (met uitvoerige kritiek zowel op hedendaags vooruitgangspessimisme bij ecologisch gezinde denkers als op de drang naar ongereguleerde ‘acceleratie’ bij transhumanisten); evolueerde dan in Zero Point tot een sobere (of zelfs: sombere) beoordeling...
Economie, politiek en filosofie voor een nieuw tijdperk Ik voel me wat beschaamd, bij te dragen aan de zondvloed van artikelen over kunstmatige intelligentie (artificial intelligence, AI). Ik heb mijn deel al gedaan: een stuk dat bezag hoe digitale communicatie het dagelijks leven in China verandert; een ander over hoe Marx en neoklassieke economen naar AI zouden kijken; en onlangs nog over hoe de sociale structuur eruit zou kunnen zien van een nieuwe dystopische samenleving waarvoor mensen bang zijn. Dit laatste stuk, gecombineerd met mijn geschriften over Amerikaanse homoploutia en met aanvullende bijdragen van Nils Gilman, vormt het uitgangspunt...





