Streven Tijdschrift

In een interview met Ross Douthat in juni 2025,[1] raakt Peter Thiel, de beruchte ‘stichter’-filosoof over wie Guido Vanheeswijck vorig jaar een bijzonder verhelderend drieluik schreef,[2] aan een zeer fundamentele dynamiek inzake zogenaamd ‘ontwikkelingspessimisme’. Volgens Thiel zit onze wereld gevangen in een haast manicheïsche strijd tussen ‘versnelling’ en ‘stagnatie’. In de periode van grofweg 1750 tot 1970 zagen we, voornamelijk in Europa en in Amerika, enorme technologische vooruitgang. Zoals Thiel stelt: ‘We waren onverbiddelijk aan het versnellen: de schepen werden sneller, de spoorwegen werden sneller, de auto’s werden sneller, de vliegtuigen werden sneller. Dat culmineert in de Concorde en de...

Juist nu het wereldnieuws wordt beheerst door twee grootschalige oorlogen – tussen Rusland en Oekraïne, respectievelijk tussen Israël en de Verenigde Staten enerzijds en Iran anderzijds – is het leerzaam de autobiografie van de Engelse filosoof, historicus en archeoloog R.G. Collingwood (1889-1943) te herlezen. In dit boek, eenvoudig getiteld An Autobiography (1939), gaat hij onder veel meer in op het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog. Hij beschrijft deze oorlog sarcastisch als een ongekende triomf voor de natuurwetenschappen. Bacon had beloofd dat kennis macht zou zijn, en macht was zij: de macht de lichamen en geesten van mensen sneller te vernietigen...

Bemint uw vijanden, doet wel aan die u haten,  zegent hen die u vervloeken en bidt voor hen die u mishandelen. Als iemand u op de ene wang slaat, keert hem ook de andere toe; en als iemand uw bovenkleed van u afneemt, belet hem niet ook uw onderkleed te nemen. […] Als gij bemint wie u beminnen wat voor recht op dank hebt ge dan? Ook de zondaars beminnen wie hen liefhebben. Als gij weldoet aan wie u weldaden bewijzen, wat voor recht op dank hebt ge dan? Dat doen de zondaars ook.  Als gij leent aan hen van wie...

We need to talk about Kevin   We need to talk about Kevin… Niet over Kevin Khatchadourian, die in de bestseller van Lionel Shriver (prachtig verfilmd door Lynne Ramsay) koelbloedig acht mensen vermoordt, maar over Kevin De Bruyne. De reden waarom we de beste voetballer van België moeten bespreken, zijn de uitspraken die hij deed tijdens een interview in 2022, toen hij bij Manchester City speelde. In een openhartig gesprek met de Britse krant The Guardian gaf de voormalige aanvoerder van City toe dat zijn weekloon van 450.000 euro niet overdreven was. ‘Ik vergelijk het met een zanger op een...

Op 14 maart jl. overleed de Duitse filosoof Jürgen Habermas (1929-2026). Met zijn heengaan verdwijnt een van de grote denkers van de twintigste eeuw. Onder het toeziend oog van Theodor Adorno (1903-1969) groeide Habermas uit tot een toonaangevende stem binnen de wijsbegeerte. Met de publicatie van Theorie des kommunikativen Handelns (1981) drukte hij definitief zijn stempel, niet alleen op de filosofie maar ook op de humane en sociale wetenschappen. Talloze lichtingen humane en sociale wetenschappers werden opgeleid met de communicatietheorie van Habermas en de maatschappijkritiek die daaruit voortvloeide. Zodoende oversteeg zijn denken de academische wereld en vond ook zijn weg...

In 2008 schreef de Vlaamse filosoof Louis Dupré (1925-2022), die gedurende decennia als godsdienst- en cultuurfilosoof aan Yale University doceerde, het essay Religion and the Rise of Modern Culture. Dit essay was de neerslag van de Erasmus Lectures die hij in het academiejaar 2005-2006 had gegeven aan de University of Notre Dame. Daarin onderscheidde Dupré drie stadia in de moderne Westerse cultuur: allereerst was er de periode van het humanisme en de renaissance (vijftiende en zestiende eeuw), die hij al in 1993 uitvoerig had geanalyseerd in zijn eerste grote cultuurfilosofische studie, Passage to Modernity. An Essay in the Hermeneutics of...