Het onzegbare als vorm van tegengeweld

Joke Hermsen

Het onzegbare als vorm van tegengeweld

‘Waarover men niet spreken kan, daarover moet men zwijgen’, luidde de stelling van Wittgenstein. Literatuur kan die impasse echter overwinnen. Een utopische taal zou de macht van de verstomming breken, het onzegbare vertolken en het zelfs gewelddadig maken, bijvoorbeeld tegen de ‘zwarte bladzijden uit de geschiedenis’. Dit idee wordt verkend bij teksten van Ingeborg Bachmann, Paul Celan, Maurice Blanchot en Edmond Jabès.

verschenen: Oktober 2007, blz. 796

jaargang: 74/09

Het vangnet van de herinnering
Yourcenar in kort bestek
Vernietiging en wanhoop
Wandelen naar Santiago
Strijden om de universele betekenis van de mens
Terug in de kamers van weleer
Cahier Jeroen Brouwers
Op reis door een verleden land
Schuldig landschap, een begrip van Armando
Johan de Witt en Baruch de Spinoza
Een glasscherf in het oog
De schrijver is een moordenaar. Over Georges Arnaud
De mol en de mus over diepte versus...
‘Sommige vragen kun je alleen beantwoorden met een...
Georg Trakl vertaald en toegelicht
Bruidsschat voor mijn zoon Ibrahim
En altijd is het de vrouw
De les van Gyges
Het gebrul van de onheuglijke waterval (II)
Het gebrul van de onheuglijke waterval (I)
‘J’avais toujours raison’
Brood en wijn
Vier weggedeemsterde gedichten van Jorge Luis Borges in...
Wie knoeit is dapper
De metafysica van Moby-Dick
Het spoor dat achterblijft
Ziekte en Engagement
Quinten Weeterings en de Posthistoire
Psychiatrische experimenten
Éric Michaud