Tijdens de kerstvakantie van 2025 lijkt de huidige Amerikaanse politieke leiding, met haar fervente steun aan christelijk nationalistisch autoritarisme, hard te hebben gewerkt aan het omvormen van de Amerikaanse samenleving, en zelfs het herschrijven van de Amerikaanse geschiedenis.
Christelijk nationalistisch autoritarisme staat een specifiek soort conservatief christelijk maatschappelijk leven voor, en beweert dat alleen ‘christenen’ ‘echte Amerikanen’ kunnen zijn. Het vermengt rechtse godsdienstige ideologie met antidemocratische, pro-autoritaire opvattingen, terwijl het het Seven Mountain Mandate najaagt: de overtuiging, uitgedragen door de New Apostolic Reformation movement (NAR), dat de huidige politieke leiding een Goddelijke opdracht heeft om de ‘zeven sferen’ van de samenleving over te nemen en te beheersen: gezin, godsdienst, onderwijs, media, vermaak, zakenleven, en de regering.
Ik herinner me woorden van Charlie Kirk (1993-2025), sprekend op 27 februari 2020 op het Congres voor Conservatieve Politieke Actie in Fort Washington, Maryland: ‘Eindelijk hebben we een president die de zeven bergen van culturele beïnvloeding begrijpt’. Heel interessant is dat een peiling uit januari 2024 door Denison University, een privé-hogeschool voor de klassieke vrije kunsten in Granville, Ohio, uitwijst dat 41% van de Amerikaanse christenen gelooft in het Seven Mountain Mandate.
Degenen die het christelijk nationalistisch autoritarisme propageren weten in feite weinig van de Amerikaanse geschiedenis. De huidige Amerikaanse vicepresident is een goed voorbeeld. Sprekend op het AmerikaFest congres van Turning Point USA (Turning Point werd opgericht door Charlie Kirk) op 21 december 2025 zei de vicepresident, luid toe geklapt: ‘Het enige dat waarlijk heeft gediend als een anker voor de Verenigde Staten van Amerika is dat we altijd een christelijk land zijn geweest, en met Gods genade altijd zullen zijn’. Maar dit is echt niet waar.
De Onafhankelijkheidsverklaring (4 juli 1776) beriep zich op ‘de wetten van de natuur en de god van de natuur’ en verzekerde dat alle mensen ‘door hun schepper met zekere onvervreemdbare rechten zijn begiftigd’. Maar de Founding Fathers wilden niet dat het land werd beheerst door theocraten. Zij begrepen dat het scheiden van ‘kerk’ en ‘staat’ even belangrijk was voor de bescherming van de ‘kerk’ als voor de bescherming van de ‘staat’.
Het eerste Amendement van de Grondwet van de Verenigde Staten, aangenomen op 15 december 1791, stelt dat ‘Het Congres geen wet [zal] aannemen die betrekking heeft op het vestigen van een godsdienst, of de vrije uitoefening daarvan verbiedt; of de vrijheid van meningsuiting of de persvrijheid beperkt; of het recht van het volk beperkt om vreedzame bijeenkomsten te beleggen, en verzoeken tot de regering te richten om vergoeding van grieven’. Dit is een van de tien amendementen die samen de Bill of Rights vormen.
Al in 1790, het jaar nadat hij aantrad als de eerste president van het land, verzekerde George Washington een Joodse gemeenschap in Newport, Rhode Island, dat in de Verenigde Staten van Amerika ‘iedereen op dezelfde manier gewetensvrijheid en de bescherming als staatsburger bezit’. De regering van de Verenigde Staten, schreef hij, ‘geeft geen goedkeuring aan onverdraagzaamheid’ en ‘geen hulp bij vervolging’. Hij hoopte dat Joodse Amerikanen ‘de goede wil van andere bewoners zouden blijven verdienen en genieten, terwijl iedereen veilig onder zijn eigen wijnstok en vijgenboom zit en er niemand zal zijn die hem bang maakt’.
De huidige Verenigde Staten zijn een land dat voor 71% christelijk is. Maar meer dan 20% van de oudere Amerikanen hebben tegenwoordig geen religieuze voorkeur. Sommigen zijn atheïsten of agnosten. Anderen noemen zich ‘niets in het bijzonder’. Maar meer dan 45% van de jongvolwassen Amerikanen, tussen de 20 en 34 jaar, noemen zich ‘niet-godsdienstig’, een belangrijke verschuiving ten opzichte van dertig jaar geleden.
Hedendaags christelijk nationalistisch autoritarisme is een gevaarlijk maatschappelijk-politiek virus. Het bedreigt niet alleen de democratie, en kleineert bepaalde groepen mensen, maar het propageert ook gedrag dat tegengesteld is aan het leven en de leer van Jezus Christus.
Ja. Er zal veel zijn om over na te denken in 2026, het jaar dat we de 250e verjaardag van de Onafhankelijkheidsverklaring vieren, toen Britse kolonisten op het Noord-Amerikaanse continent het experiment waagden van een regering gebaseerd op een rechtsorde van door de bevolking zelf gemaakte wetten. Ik betwijfel niet dat 2026 een ongelofelijk belangrijk jaar zal zijn.
(vertaling: Herman Simissen)
Reageren? Mail naar jadleuven@gmail.com
John Alonzo Dick (*1943) bekleedde als derde the Chair for the Study of Religion and Values in American Society aan de KU Leuven. Hij is voormalig academisch decaan van het American College van de KU Leuven en hoogleraar. Hij publiceerde onder meer samen met K. Schelkens en J. Mettepenningen A Aggiornamento? Catholicism from Gregory XVI to Benedict XVI (Brill, Leiden en Boston, 2013). Recent verscheen zijn biografie Jean Jadot: Paul’s Man in Washington (Another Voice Publications 2021), over de Belgische bisschop Jean Jadot, van 1973 tot 1980 Apostolisch Afgevaardigde in de Verenigde Staten. In juni 2025 verscheen zijn boek Another Voice. Contemporary Theological & Ethical Reflections.
