Een gesprek met Ludo Abicht (Antwerpen) en Bart Abicht (Santa Cruz, Californië)
Dr. Andrew Winnick (*1939) doceerde economie, onder meer aan de University of Santa Barbara (Californië), Antioch College (Ohio), Schiller College (Heidelberg) en California State University (Los Angeles). Prof. Winnick publiceerde boeken en essays over de Amerikaanse politiek en over het conflict in het Midden-Oosten. Verschillende essays van zijn hand verschenen de afgelopen jaren in vertaling in Streven. Redacteur Ludo Abicht en zijn zoon Bart Abicht spraken op 17 januari 2026 jl. met Andrew Winnick.
Ludo Abicht (vanaf nu LA): Ik heb gemerkt dat de meeste Europeanen geen duidelijk beeld hebben van de zogenaamde ‘checks en balances’ (controlemechanismen) van het politieke systeem in de Verenigde Staten. Kunt u uitleggen waarom mensen die zijn opgegroeid met de principes van de Verlichting wettelijk zoveel macht kunnen geven aan één man en zijn omgeving, ook al lijkt hij volgens ons weinig of geen rekening te houden met de grondwet en de algemeen aanvaarde gedragsregels van het politieke leven. Op welke zwakheden of dubbelzinnige passages in die teksten kan hij zich beroepen?
Andrew Winnick (van nu af aan AW): Degenen die de Grondwet en de grondrechten van de Amerikaanse burgers opstelden, behoorden tot een elite die doodsbang was dat een dergelijke afwijking kon plaatsvinden. Dat is de idee achter die zogenaamde ‘checks and balances’. Het was de bedoeling een evenwicht te creëren tussen de drie machten, zodat ze elkaar konden controleren. Je mag dat niet zomaar verwarren met de verdediging van de democratie als zodanig, omdat de democratische gedachte in die tijd zwakker was en erg verschilde van onze huidige interpretatie. Ik geef een paar voorbeelden: toen de wetgevende macht werd ingevoerd kreeg iedereen te horen dat de samenstelling van het Huis van Afgevaardigden zou zijn gebaseerd op ruwweg gelijke bevolkingsgroepen die vertegenwoordigers van de verschillende staten zouden verkiezen, en dat de Senaat zou worden samengesteld op basis van het aantal staten, met twee vertegenwoordigers per staat. Aan iedereen werd gezegd dat dit het grote compromis was, en dat is in feite niet waar. Het was maar de helft van het compromis, omdat de andere helft inhield dat het volk niet het recht kreeg senatoren te verkiezen. De mensen die naar de Senaat werden gestuurd, werden in elke staat aangewezen door de elite. Het duurde ongeveer honderd jaar voor de senatoren rechtstreeks werden verkozen. Er was in elk geval bezorgdheid over dat een sterke leider te sterk zou worden. Deze bezorgdheid gold niet voor de echte basisdemocratie. Er waren protesten tegen de belastingen en andere zaken, en de opstellers van de grondwet werden achterdochtig tegenover de basisdemocratie. Het compromis was dus dat het Huis van Afgevaardigden meer democratisch zou zijn dan de Senaat. De meeste mensen beseffen niet dat deze ongelijkheid heeft geduurd tot de benoeming van de eerste vrouwelijke senator Day O’Connor (1969), en pas in de jaren 1960 waren er districten waar rechtstreekse verkiezingen voor het Huis van Afgevaardigden plaatsvonden. Maar er waren districten met meer dan één miljoen kiezers en districten met niet meer dan tienduizend mensen. Er was geen sprake van één persoon, één stem, zelfs niet in het Huis van Afgevaardigden.
Bart Abicht (vanaf nu BA): Ja, dat klopt. Ik heb dat geleerd van professor Dan Wirls van de universiteit van Santa Cruz. Hij bevestigt de antidemocratische aard van de Senaat.
AW: Dat was een bewuste keuze.
BA: Inderdaad. Zo heeft bijvoorbeeld iemand in Montana tienmaal meer stemmen dan ik omdat ik in een grote, dichtbevolkte staat woon. De directe vertegenwoordiging in Montana waardoor de slavernij in stand kon worden gehouden heeft daarmee te maken.
AW: Dat is juist. Het grote voorbeeld nu is een staat zoals Wyoming, met twee senatoren, even veel als Californië. Dat betekent dat een kiezer in Wyoming veertig keer meer gewicht krijgt dan iemand in Californië.
LA: Dat brengt mij tot het volgende. Wanneer iemand wettig is verkozen, en zich zo zou gedragen als Trump nu, zou hij hoogstwaarschijnlijk worden ontslagen, omdat hij, onder meer, de rechten van de vrouw schendt en hen beledigt. Hoe komt hij daarmee weg?
AW: Het gaat niet alleen over Trump. Trump is een afwijking, wat wij noemen ‘een nuttige idioot’. Zo wordt hij gezien door de mensen rondom hem. Om dit te begrijpen moeten we teruggaan naar wat Piketty in Frankrijk en zijn collega’s in Harvard ‘les trente glorieuses’ noemen (1945-1975). Wat was er toen aan de hand? De lonen gingen omhoog, de productiviteit steeg, het gezinsinkomen en ook de winsten groeiden, maar de verhouding tussen deze verschillende aspecten bleef gelijk. Zo was bijvoorbeeld het salaris van de CEO ongeveer 30 keer hoger dan dat van de arbeiders, en dat bleef ongeveer dertig jaar zo, maar dat is helemaal veranderd vanaf het midden van de jaren 1970. Dan komt er een reactie van de elite in de VS. Dit lees je onder meer in het Powell Memorandum.
Dit vraagt om uitleg. De oligarchie, de rijken of hoe je dit ook noemt, stellen zich bijvoorbeeld vragen over de gelijke rechten van de vrouw, de rechten van de landarbeiders. Vragen als: kunnen die staken tegen de grote landbouwbedrijven? Wat bedoel je met de Black Power beweging? Zwarten die in uniform rondlopen en half militaire groepen vormen zoals de Black Panthers? Die beweren dat ze gelijke rechten zouden hebben en daarvoor opkomen? Ben je gek? En tenslotte, bedoel je dat je een president kan afzetten omdat je het niet eens bent met zijn Vietnam-politiek, en dat je Johnson kan beletten kandidaat te zijn? De controle over het land is verdwenen. We moeten die controle heroveren, want zo’n situatie is onaanvaardbaar. De afgelopen dertig jaar zijn een ramp geweest en wij gaan dat veranderen. Dat was dus een bewuste keuze, onder meer in het Powell Memorandum. Dit was zeer expliciet. Je had onder meer de Heritage Foundation en de Federalist Society. Zij wilden opnieuw controle uitoefenen over de rechterlijke macht. Dat betekent controle over benoemingen in de gerechtshoven, vooral in de Supreme Court (Hooggerechtshof). Maar dit betekent ook controle over het kiesproces. Zo hadden we bijvoorbeeld een fenomeen als Citizens United dat zich via juridische processen verzette tegen de sponsoring van de verkiezingen door de big business. We hebben het hier over een actieve beweging die zich verzette tegen de rol van de zakenwereld die probeerde de verkiezingen te beïnvloeden. Hoeveel geld mocht de zakenwereld besteden aan de verkiezingen? Citizens United verwierp dat alles, en stelde twee zaken. Ten eerste: geld is hetzelfde als recht op spreken; en geld uitgeven is vergelijkbaar met meningsuiting. Omdat je vrije meningsuiting niet kan verhinderen kan je niet verhinderen dat geld een politieke rol speelt. Ten tweede: we moeten zeggen dat bedrijven ook politieke wezens zijn. Wanneer je erover nadenkt is een bedrijf niets meer dan een wettelijke constructie. Dus als je de vrije meningsuiting niet kan beletten kan je ook niet beletten dat geld een politieke rol speelt. En daarbij zijn bedrijven ook politieke constructies. Bedrijven hebben rechten die hen beschermen tegen vervolging wanneer ze bepaalde daden stellen in de zakenwereld. Maar ze werden nooit beschouwd als een politiek individu met politieke rechten. Een bedrijf is echter geen persoon, maar een wettelijke entiteit. Democratie betekent dat het de mensen zijn die macht hebben. Nu zegt men dat bedrijven politieke wezens zijn, en daarom ook het recht hebben zonder beperkingen te interveniëren. In feite zijn die beperkingen zeer gering. Vanwege deze combinatie van de uitdrukking ‘geld is meningsuiting’ en ‘bedrijven zijn gelijk aan mensen’ krijgen we een structuur die mensen die de grote bedrijven controleren macht geeft over het politieke bestel.
LA: Wie had dit kunnen tegenhouden?
AW: Dat is meermaals geprobeerd en dat gebeurt nog, maar we hadden niet de macht om het te doen slagen. Er waren voldoende progressieven die wisten wat er aan de hand was. Er zijn boeken over verschenen en er waren rechtszaken. Dit is geen linkse analyse, het was algemeen bekend, maar het punt dat ik hier wil maken is dat niet Trump aan de oorsprong ligt, maar dat we moeten teruggaan naar het midden van de jaren 1970, het begin van de jaren 1980. Dat is het moment waarop de oligarchie, de heersende klasse, de beslissing nam te proberen de controle opnieuw in handen te krijgen. En de sleutel daarvoor, of liever een van de sleutels was de taal die geld werd of geld dat taal werd, en de bedrijven die politieke entiteiten werden. Daarmee is alles begonnen. Twee of drie dingen gebeurden. De Federalist Society was in feite bedoeld om mogelijke kandidaten voor gerechtshoven te evalueren en er was een enorme druk, vooral op de Republikeinse Partij, om alleen kandidaten voor de federale posities te accepteren die door de Federalist Society waren goedgekeurd. Het resultaat was dat twintig jaar later een groot aantal conservatieve federale gerechtelijke benoemingen werd gedaan. Het waren conservatieve rechters die geen uitdaging vormden voor de Citizens United en die zich ook niet verzetten tegen het feit dat het recht op vrije meningsuiting hetzelfde was als geld hebben. Het was een belegering.
BA: Twee sleutelfiguren waren Sam Alito en Neil Gorsuch. Die zijn intussen alle twee benoemd tot rechters aan het Hooggerechtshof. Sommige van dezelfde mensen die deze doelen nastreefden hebben intussen topposities verkregen. Bovendien was een van hun assistenten Brett Kavanaugh, die nu ook aan het Hooggerechtshof is benoemd.
AW: Waar het nu over gaat is dat de ‘checks and balances’ hebben geleid tot echte druk van rechts. De grondwet wilde ervoor zorgen dat elk van de drie machten de andere twee kon temperen. Maar wat duidelijk werd tijdens de jaren 1980 en 1990 was dat rechts deze beperking niet aanvaardde, en daaruit kwam de theorie voort van de ‘unitary presidency’, waardoor een president steeds meer op een koning ging lijken.
BA: Rechtsgeleerden ontwikkelden de theorie van de unitaire uitvoerende macht.
AW: En dat is helemaal niet subtiel. Het gebeurde niet vanzelf. Het komt niet van Trump. Dat is belangrijk om weten. Daarachter schuilt een hele theorie. De regering had de controle verloren als gevolg van de beweging voor burgerrechten, vrouwenrechten en sociale rechten. De uitvoerende macht had niet de kracht de druk te weerstaan die kwam van het progressieve deel van het Huis van Afgevaardigden en zelfs van de Senaat. Het was dus een bewuste wens om de theorie van ‘checks and balances’ te verzwakken. Het kwam niet uit de lucht vallen. Daarmee, en dit is essentieel, komen we tot de immuniteitstheorie, die in feite zegt dat als de president iets doet hij wettelijk gezien dat recht heeft.
BA: Dat werd voor het eerst zo geponeerd door Richard Nixon.
AW: Dat werd toen niet algemeen aanvaard. Nixon werd verplicht ontslag te nemen. Maar de theorie heeft het overleefd. En de recente beslissing van het Hooggerechtshof, immuniteit te verlenen aan Trump is daar een gevolg van. Dat is nu al vijfentwintig jaar aan de gang.
BA: Ik wil daaraan twee dingen toevoegen. Ten eerste dat het Hooggerechtshof in de korte periode van vier jaar tussen de twee regeringen-Trump, toen Biden aan de macht was, deze theorie veel minder toepaste. Zo gaf het Biden niet het recht studenten te helpen hun lening af te betalen, terwijl het Trump wel toestond geheime documenten mee naar huis te nemen. Ten tweede: we moeten niet vergeten dat Trump zowel een symptoom is als de ziekte zelf. In feite denk ik dat de ziekte teruggaat naar het einde van de Burgeroorlog, toen het noorden won zonder de rebellie volledig te verslaan.
AW: Laat mij hierop ingaan. Het is een cruciaal punt. Ik denk dat de meeste niet-Amerikanen, en jammer genoeg ook de meeste Amerikanen, zich niet realiseren wat er tijdens de periode onmiddellijk na de Burgeroorlog is gebeurd. Je had de verschillende amendementen over de afschaffing van de slavernij, waardoor de slaven onder meer het recht kregen om te stemmen. Dit lukte in de meeste zuidelijke staten. Zwarten werden verkozen op het niveau van de staten en lokale besturen. Sommige zwarten werden verkozen in het Congress. Dit is de periode van de Reconstruction, toen Jackson verkozen werd tot president van de Verenigde Staten. We moeten beseffen dat de meeste mensen menen dat het 13de amendement op de grondwet de slavernij heeft afgeschaft. Dat is historisch helemaal niet waar, omdat het 13de amendement niet geldt voor mensen die veroordeeld zijn voor een misdaad. Wat is er in feite in al die zuidelijke staten gebeurd? Ze verzonnen de misdaad van ‘landloperij’ (vagrancy). Werd je daarop betrapt, dan kon men je dwangarbeid opleggen, bijvoorbeeld in de mijnen en de fabrieken. Dat heeft geduurd tot in de jaren 1950/1960.
LA: Waarom is dat niet bekend in het buitenland?
AW: Dat moet je aan de mensen in het buitenland vragen. Wat de Verenigde Staten betreft hebben we meer dan genoeg documentatie op film van wantoestanden in de mijnen, de fabrieken, de grote landbouwbedrijven. Hetzelfde geldt, tot in de jaren 1960, voor de ongelijke positie van vrouwen, die toen pas politieke rechten kregen. De zuidelijke staten vonden allerlei nieuwe regels uit om dit stemrecht van de zwarten te beperken. Zo moesten ze op sommige plaatsen officiële documenten kunnen lezen, wat aan de blanken niet werd gevraagd.
BA: De herschikking van de kiesdistricten is hiervan een belangrijk recent voorbeeld.
AW: Een ander punt dat moet worden behandeld is het imago van de blanke protestantse Amerikaan van Europese afkomst, die wordt beschouwd als de essentie van het land. Dit gaat terug op de tijd van de Revolutionaire Oorlogen en het begin van de Verenigde Staten. Wat mensen vergeten is dat dit dramatisch is veranderd als gevolg van de immigratie van de laatste honderd jaar. Telkens wanneer er mensen kwamen die afweken van dat klassieke beeld, hadden we problemen. Denk aan de strijd tussen de protestanten in New England en de Ieren. Dit gold ook voor de Italiaanse immigranten tijdens de Parker Raids, waarbij een groot aantal woonblokken door de politie werd omsingeld, de bewoners ervan op boten gezet en teruggestuurd naar Italië. We weten nu dat een derde ervan wettelijke burgers waren. Ze deden toen waarmee Trump nu bezig is.
LA: In dat verband vraag ik me af waarom de leidsters van de suffragettes die uit de upper class kwamen zo weinig aansluiting vonden bij de andere vrouwen?
AW: Dat heeft voor een deel te maken met godsdienst, maar de belangrijkste reden was economisch. In de industriële wereld had de man een voltijdse baan en hij onderhield het gezin. Dat was zo tot de jaren 1970. Toen veranderde alles. De vakbonden hadden tot dan een belangrijke rol gespeeld. Een voorbeeld. Young Sound Sheet and Tool Company was een groot staalbedrijf in Ohio. Op 17 september 1977 kondigden de eigenaren tijdens een vergadering plots de sluiting van het bedrijf aan. De arbeiders hadden tot dan toe bescherming gekregen van de vakbonden die verschillende rechten hadden verworven, maar ze konden de sluiting niet tegenhouden. Vakbonden werden vernietigd, bedrijven verhuisden naar lagere lonenlanden, vooral veel mannen verloren hun werk. Nu moesten vrouwen gaan werken, maar tegelijk daalden de lonen, en er ontstond een grote kloof tussen de armeren en de middenklasse. Zodat zelfs twee salarissen (man en vrouw) niet voldoende waren om rond te komen. En als je twee kostwinners nodig hebt om een gezin te onderhouden, wat doet een alleenstaande moeder dan? Ze kan onmogelijk voldoende geld verdienen. Op dat moment vond men de credit card uit en werd consumentenschuld een steeds groter probleem.
De volgende stap, in 2008, 2009, was de inflatie van de kosten om een huis te kopen. Huizen zijn de belangrijkste bron van inkomsten voor de middenklasse en zelfs voor een gedeelte van de lagere klassen. De banken kwamen met een nieuw idee voor het lenen van geld om huizen te kopen. Dit resulteerde in de grootste financiële crisis in de Verenigde Staten sinds 1929. Het mechanisme verliep als volgt. Mensen die in feite niet voldoende geld hadden om een huis te kopen werden benaderd en aanboden geld te lenen in de vorm van een soort tweede hypotheek. Die hypotheken heetten HELOCs: home equity line of credit. En hoewel de rente op dat moment 6% bedroeg, beloofden de banken dat ze maar 3% zouden vragen. De huizen werden dus het onderpand. Dat was aantrekkelijk, omdat op lange termijn kon worden terugbetaald. Maar in feite was het een leugen omdat in de contracten stond – en dat werd niet in die termen gezegd – dat de drie percent verschil werd bijgeteld bij de lening, zodat die uiteindelijk veel hoger uitkwam. Na drie jaar verviel de 3% regeling en moest 6% worden betaald, maar over een hoger bedrag. Wie bijvoorbeeld $ 1000 per maand afbetaalde moest na drie jaar $ 2000 betalen, want de rente was nu hoger, en ook de geleende som was gegroeid. De aflossing werd zo natuurlijk voor veel mensen onmogelijk, zodat de banken beslag legden op hun huizen. Waarom zou een lokale bank zich bezighouden met leningen die uiteindelijk zouden falen? Omdat ze die leningen maar twintig minuten hielden en dan doorverkochten aan drie of vier grootste banken in New York, zoals Citibank, Chase Manhattan. En waarom zouden deze banken de leningen kopen? De eerste stap was dat de grote banken de leningen opkochten, het geld bezorgden aan de lokale banken, en zo verder. Wat deden de New Yorkse banken vervolgens? Ze brachten 10, 50, 100 van deze leningen bijeen en maakten daarvan obligaties die ze verkochten. En waarom zou iemand met geld zo’n obligatie kopen? Deze mensen zijn niet dom. De enigen die deze obligaties van een miljoen en meer konden kopen waren pensioenfondsen, staatsagentschappen, de superrijken enzovoort. Die mogen alleen AAA-obligaties kopen. Dus contacteerden de banken S&P Global Ratings (Standard and Poor) en de ratingbureaus en lieten weten dat ze deze obligaties als AAA moesten waarderen, al waren ze dat niet. Het was fraude. De kopstukken van deze banken zou moeten worden gearresteerd, maar dat gebeurde niet. Ze kwamen ermee weg. En ook al kregen de obligaties een AAA-waardering, ze waren toch moeilijk verkoopbaar. En toen waren er zes in Londen gevestigde jonge mannen – we kennen hun namen – die op een idee kwamen. Laat ons een verzekeringspolis verkopen op deze obligaties. Dat wil zeggen, als er een verlies van meer dan 5% zou komen op de obligaties zou de verzekeringsmaatschappij dit verlies compenseren. Dus een investeringsmaatschappij, een pensioenfonds, die een obligatie van een miljoen kan kopen, tegen een rente van 6% en met een verzekering loopt weinig risico. Wel, ze kochten ze inderdaad, maar de mensen die dit deden wisten dat deze obligaties na drie jaar zouden falen. Dat moest wel. En dat gebeurde inderdaad. Het was echter erg verwarrend. Men wist dat veel ervan de waarde zou verliezen omdat er soms meer dan honderd leningen in één obligatie waren gebundeld. Zo ontstond een grote crisis omdat er belangrijke financiële instituties waren met obligaties die over de kop gingen en waardeloos werden. Ze verloren miljoenen dollars. Maar tegelijk kunnen al deze mensen die deze leningen hebben opgenomen hun hypotheek niet meer betalen omdat de rente van drie naar zes percent is gestegen. Hieruit kan worden afgeleid dat er twee mogelijkheden waren. Men kon de leningen tot een redelijk bedrag verminderen en de mensen in hun huizen laten wonen, of men kon de leningen stoppen en de huizen verkopen. Ze zouden nog steeds een half percent opstrijken omdat de huizen slechts half zoveel waard waren. De president van de Verenigde Staten gaat naar het Congress en zegt dat hij onmiddellijk 700 miljoen nodig heeft, dat wil zeggen binnen 48 uur, anders riskeert men een crisis, groter dan in 1929. Dat was angstaanjagend, en hij kreeg het geld. Normaal zou een wet zoals deze meerdere honderden pagina’s lang zijn. Maar deze wet was maar twaalf pagina’s lang. Deze noodwet redde weliswaar de banken en vermeed een crisis zoals die van 1929, maar loste het probleem niet fundamenteel op. In feite had de regering op dar moment geen echte keuze.
BA: Je hebt het over Georges W. Bush?
AW: Ja. Bush kreeg zijn geld. En wat deed hij ermee? Hij geeft het geld aan de banken en aan de bezitters van de obligaties.
BA: Niet aan de mensen dus.
AW: Ook de verzekeringsmaatschappij werd gered. Ze was de grootste ter wereld, actief in dertig verschillende landen. En hadden ze gelijk? In zekere zin wel. Anders hadden we een situatie gehad zoals in 1929. Ze zijn erin geslaagd door federaal geld te gebruiken. Een belangrijk punt hier was dat de ambtstermijn van Bush was verstreken en dat hij werd opgevolgd door Obama. Obama roept de bankiers dringend samen. De bankiers waren aanvankelijk weigerachtig tot Obama dreigde 25 inspecteurs op hen af te sturen en hun banken te sluiten. Tegen hun zin kwamen ze dus, maar ze kwamen juichend naar buiten: de president had de banken kunnen dwingen de mensen redelijk te behandelen zodat ze hun huizen konden behouden, maar hij heeft dat niet gedaan. Dat was dus anders dan bijvoorbeeld in IJsland, Duitsland of Groot-Brittannië. Hiermee begon een totaal nieuwe kijk op de rol van de banken.
BA: Kan ik even tussenkomen en twee opmerkingen maken?
AW: Natuurlijk. Ik wil het daarna hebben over de etnische structuur van dit land en de financiële kant daarvan. En waar komt de MAGA-beweging vandaan? Hoe leg je de opkomst van Trump uit?
BA: Op twee punten heb ik bijgeleerd. Ten eerste wist ik niet dat er een manier was om te ontsnappen aan het 13de amendement (over slavernij). Door de wetten op de landloperij kan je van burgers misdadigers maken. Ook vrienden van ons hier in Santa Cruz die politiek geëngageerd zijn wisten hier niets over. Het tweede punt gaat over de beweging voor het stemrecht van de vrouw.
Dat herinnert me aan het werk van de Harvard historica Jill Lepore over Wonder Woman. De auteur die haar personage schiep was William Marston, die een verband legde tussen de zwarte emancipatiebeweging en die van de suffragettes.
AW: Dit land heeft een verschrikkelijke geschiedenis, of je het nu hebt over zwarten, vrouwen, of minderheden zoals de Italianen en de Ieren. Dit geldt ook voor de Aziaten die naar hier werden gebracht om de spoorwegen te bouwen, maar die geen vrouwen mochten meebrengen, om te vermijden dat ze een te grote groep zouden worden. Hetzelfde kan gezegd worden over de Mexicaanse Amerikanen. Het belangrijkste punt is dat de samenstelling van de Amerikaanse bevolking de laatste 75 jaar dramatisch is veranderd. Zo zijn Californië en Arizona twee staten waar de blanke Europeanen geen meerderheid uitmaken.
BA: In het Engels noemen ze dat een ‘majority minority country’.
AW: Wat de mensen niet weten is dat, wat nu een realiteit is voor twee staten, in 15 staten werkelijkheid zal worden. Het wordt een land waarin de blanke Europeanen niet langer dominant zullen zijn.
BA: Dat is de oorsprong van de Great Replacement-theorie van Tucker Carlson. De democraten zouden mensen van kleur importeren om de van oudsher witte erfgenamen van dit land te vervangen. Veel van deze meestal MAGA-aanhangers identificeren zich met de Mayflower immigranten.
LA: Even terug naar de cruciale rol van mensen zoals Trump.
AW: Onder Bush en Cheney was men ervan overtuigd geraakt dat de basis van de Republikeinse Partij voor altijd een minderheid zou blijven, en dus zocht men daarvoor een oplossing. Een van de doelgroepen waren de witte christenen. De actie rond abortus, die nooit een rol speelde bij de niet-katholieken, werd daarvan een onderdeel: men probeerde daardoor aanhangers te werven. Maar men richtte zich ook op de arbeidersklasse. Ik noem hen wit, maar dat klopt niet helemaal, want we spreken hier ook over Italianen, die altijd als donker werden beschouwd. Dus gaat het over de arbeidersklasse en de zoektocht naar hun stemmen om zo de macht te veroveren. Dit begon met een massale studentenbeweging. Hoger onderwijs werd een sleutel voor een betere toekomst. Steeds meer mensen werden aangespoord om naar een elite college te gaan. Dit leidde tot een fundamenteel probleem, want Trump is er diep van overtuigd dat de elite-universiteiten radicaliseren en een linkse ideologie bevorderen. Daar is iets van waar. Men staat dus voor een probleem. Enerzijds moet je proberen mensen een betere toekomst te bezorgen door een beter opleidingsniveau, anderzijds moet je absoluut vermijden dat ze worden beïnvloed door een linkse ideologie. Een deel van de oplossing ligt bij de Spaanssprekende bevolking, die overwegend katholiek is, en traditioneel meer conservatief. Neem bijvoorbeeld het Project 2025, dat helemaal in de lijn van Trump ligt. Dit project werd geschreven door mensen uit de studentenbeweging van de jaren 1975-1980. Ik heb het hier over de Heritage Foundation. Die mensen zijn er al meer dan twintig jaar bezig. Toen Trump de eerste keer won waren ze nog niet klaar. De tweede keer wel. Ze wisten precies wat er aan de hand was. Ze verwachtten een overwinning en tekenden de basislijnen uit. Een deel van hun politiek was dat ze de uitvoerende macht wilden controleren.
LA: Dit verklaart onder meer de stormloop op het Capitool, een symbolische actie.
AW: Het was meer dan symbolisch. Ze richtten galgen op tegenover het Witte Huis en waren van plan Pence op te hangen. Ik wil het nog over iets anders hebben. Ik zou willen stellen dat 90% van de machtshebbers in rechtse kringen Trump alleen maar verachten. De kans dat Trump een derde maal president wordt is hoogst onwaarschijnlijk, denk ik. Indien de president sterft voor 20 januari 2027 is er een kans dat de nieuwe president, de voormalige vicepresident, nog eens twee keer kan worden benoemd. Vance zou dan tien jaar lang aan de macht zijn. Het moet duidelijk zijn dat we J.D. Vance niet moeten onderschatten. Dat is een fout die al te vaak door links wordt gemaakt. Deze man is geen dwaas. Hij is afgestudeerd in Yale, hij is welbespraakt, kan goed met mensen omgaan, is vriendelijk en beleefd, hij beantwoordt vragen. Maar hij is een ideoloog en wordt omringd door uiterst conservatieve raadgevers zoals Peter Thiel. Mijn vrees is niet zozeer dat Trump zal doorgaan, mijn vrees is tien jaar Vance.
LA: Hoor ik jullie zeggen dat er de volgende vijf jaar niet veel tegen te doen valt?
AW: Zeker wel; 4 november van dit jaar zal uiterst belangrijk zijn. Volgens mij is het heel wel mogelijk dat bij de vorige verkiezingen ernstige onregelmatigheden zijn gebeurd. Het voornaamste probleem is de zogenaamde target vote, ook genaamd bullet vote. Tijdens de presidentsverkiezingen betekent dit dat een aantal mensen alleen een stem uitbrengen voor de president en niet voor de leden van de Senaat, het Congress enzovoort. De vorige keer waren tussen 6 en de 12 % van de stemmen target votes, terwijl dat normaal slechts 1% is. Dit gebeurde alleen in de zeven sleutelstaten waar Trump moest winnen om de meerderheid te verkrijgen in het kiescollege (electoral college).
De democraten zijn bang om de rechtmatigheid van een verkiezing aan te vechten, om niet te worden beschuldigd zich te gedragen zoals Trump.
BA: Waarom heeft Biden niet ingegrepen?
AW: Zowel Biden als Obama waren bevreesd en wilden de oorlog in het Midden-Oosten niet laten escaleren. Maar door het feit dat ze zich inhielden en hun bedreigingen niet uitvoerden hoewel ‘de rode lijn’ werd overschreden, maakten ze een zwakke indruk. Noch Obama, noch Biden toonden zich echte leiders.
BA: Dit werd onder meer duidelijk nadat Obama Merrick Garland benoemde tot rechter van hey Hooggerechtshof. Hij was een zeer plichtsgetrouwe en bekwame jurist die dacht dat hij door zijn faire en voorzichtige aanpak het publiek ervan kon overtuigen dat de entourage van Trump de wet schond, waarna het Amerikaanse volk zich ook van Trump zou afkeren.
AW: Iets gelijkaardigs speelde zich af in de relatie met Rusland. Hoewel er veel bewijzen waren van de Russische inmenging aarzelden de Democraten om in te grijpen.
BA: Denk bijvoorbeeld aan Groenland. De Amerikanen hadden zich tot nog toe aan het internationaal rechtssysteem van de laatste tachtig jaar gehouden. Trump wil verder gaan en controle uitoefenen op het noordpoolgebied.
LA: Waarmee hij ook de Europese Unie ondergraaft.
AW: En trouwens ook de NAVO!
